Ferie to czas, w którym dzieci i młodzież odpoczywajš od szkoły i mogš "naładować akumulatory" na ostatnie miesišce roku szkolnego. Czy komputer jest najlepszym sposobem na relaks? Jakie zagrożenia czyhajš na nasze dzieci w Internecie?

Ostatnie lata przyniosły duży skok  w rozwoju nowych technologii. Prawie każde dziecko powyżej 12 roku życia ma smartphone’ a. Coraz częściej dzieci dostają smartphone’y na urodziny jeszcze przed skończeniem 10 roku życia. Komputer, tablet czy smartphone na stałe wpisały się na listę prezentów pierwszokomunijnych.     
Założeniem dorosłych wręczających tego rodzaju prezenty, jest z reguły zapewnienie dzieciom dostępu do wiedzy i ułatwienie nauki a także zapewnienie wirtualnej rozrywki. Jednak sprzęt cyfrowy stwarza pewne zagrożenia.

Według raportu EU Kids Online z 2011 r. stworzonego na podstawie badań przeprowadzonych wśród dzieci w wieku 9 – 16 lat i ich rodziców zamieszkałych w krajach UE: 98% dzieci korzysta z komputera minimum raz na tydzień a 74 % raz dziennie. Statystycznie pierwszy kontakt z Internetem przypada na wiek między 7 a 11 rokiem życia.
Codziennie z Internetu korzysta 33% 9 – 10 latków i 80% 15 – 16 latków.

Miliony dzieci w Europie korzystają  z Internetu. Prawie każde dziecko „surfuje” regularnie a co za tym idzie naraża się na niebezpieczeństwa, które się z tym wiążą.

Co 4 dziecko kontaktuje się z nieznajomym poznanym w sieci, a co 12 dziecko spotkało się z nim osobiście. Prawie co 7 dziecko miało kontakt z materiałami o treści erotycznej lub pornograficznej, a co 17 dziecko było ofiarą cyberprzemocy – mówi raport EU Kids Online

Według raportu rodzice dzieci pokrzywdzonych lub dotkniętych nieodpowiednimi treściami często nie zdają sobie sprawy z tych wydarzeń:
 
 -  40% rodziców, których dzieci widziały w sieci treści (zdjęcia lub filmy) związane z seksem uważa, że ich dzieci nie miały z tym styczności,
 - 56% rodziców, których dzieci otrzymały przykre lub złośliwe wiadomości online sądzi, że to nie miało miejsca
 - 52% rodziców, których dzieci otrzymały wiadomości z podtekstem seksualnym mówi, że ich dzieci takich wiadomości nie otrzymały
 - 61% rodziców, których dzieci spotkały się osobiście z kimś poznanym w Internecie ma przekonanie, że takie spotkanie nie miało miejsca

Uzależnienie od Internetu

Internet jak każdy rodzaj rozrywki może prowadzić do uzależnień. Istnieją pewne sygnały ostrzegawcze, które mogą świadczyć o tym, że dziecko jest uzależnione bądź uzależnia się od Internetu.

Jednym z takich sygnałów jest to, że dziecko po wyłączeniu komputera błądzi gdzieś myślami i zastanawia się co się dzieje w sieci. Innym przykładem może być utrata kontroli nad czasem spędzonym przy komputerze, a co często za tym idzie – zaniedbywanie obowiązków domowych czy nauki.
Pozostałe zachowania są bardziej czytelne i widoczne od razu. Dzieci uzależnione mogą generować więcej konfliktów w rodzinie. Do częstych objawów uzależnienia należy zmienność nastrojów uzależniona od korzystania z komputera – zadowolenie i spokój podczas korzystania z komputera, oraz niepokój i rozdrażnienie w sytuacji konieczności przerwania „surfowania” po sieci.

Zagrożenia Internetowe doczekały się już pewnego nazewnictwa. Poniżej lista zagrożeń internetowych opracowana przez Karolinę Van Laere:

Happy Slapping - to umieszczanie w sieci zdjęć lub filmów z ludźmi, którzy znajdują się w trudnych dla siebie sytuacjach bez ich zgody lub nawet wbrew ich woli. Mogą to być sytuacje upokorzenia, przemocy.

Cyberbullying (cyberprzemoc) - to stosowanie przemocy wobec ludzi, głównie przy użyciu Internetu, m. in.: groźby, szantaż, nękanie za pośrednictwem sieci, publikowanie lub rozsyłanie ośmieszających i obraźliwych informacji, zdjęć, filmów w Internecie, podszywanie się pod kogoś wbrew jego woli w sieci. Do cyberprzemocy wykorzystywane są głównie: poczta elektroniczna, czaty, komunikatory, strony internetowe, blogi, serwisy społecznościowe, grupy dyskusyjne.

Cyberstalking - to używanie Internetu i mediów elektronicznych do nękania drugiej osoby, np. poprzez pisanie za pomocą komunikatorów, wysyłanie niechcianych wiadomości e-mail, rozsyłanie korespondencji do losowych adresatów  w imieniu osoby nękanej oraz wbrew jej woli, zamieszczenie  komentarzy na forach internetowych. Wiadomości mogą mieć formę pogróżek, fałszywych oskarżeń, seksualnych propozycji. Cyberstalkng przejawia się również w podszywaniu się pod nękaną osobę, w nielegalnym monitoringu oraz w gromadzeniu informacji o osobie, które mają posłużyć do jej dręczenia.

Jak rodzic może uchronić dziecko przed tego rodzaju zagrożeniami?

Rodzice powinni przyglądać się temu jakie strony lubi odwiedzać ich dziecko i jakie lubi gry, a także kontrolować ilość czasu  spędzanego przez dziecko z komputerem. Ważne są również emocje, które okazuje dziecko kiedy musi zakończyć pobyt w Internecie. Wprowadzenie zasady „najpierw obowiązki, potem przyjemności” wyrabia w dziecku dyscyplinę, która redukuje czas spędzany z komputerem, co pozwala unikać sytuacji, w których  dziecko bezmyślnie porusza się po sieci.
 Istnieją programy kontroli rodzicielskiej, które przechowują historię połączeń ze stronami internetowymi a także mają funkcję blokowania nieodpowiednich treści. Ważnym czynnikiem jest rozmowa z dzieckiem i nauczenie dziecka krytycznego podejścia do informacji wyczytanych w sieci.

O rady na temat przeciwdziałania uzależnieniom poprosiliśmy Katarzynę Banach - pedagog, specjalistę psychoterapii uzależnień i współuzależnień w procesie certyfikacji z Fundacji 24 GODZINY.

KG: Co zrobić gdy widzimy, że nasze dziecko zbyt wiele czasu spędza przed komputerem? Zabranie dziecku komputera nie jest chyba lekarstwem…

KB: Zabranie komputera to nieskuteczny półśrodek, który niczego nie zmienia w sposobie myślenia i postrzegania świata przez młodego człowieka. Należy zrobić krok wstecz i przede wszystkim ustalić zasady i częstotliwość korzystania z urządzenia, których nieprzestrzeganie będzie związane z jasno określonymi konsekwencjami.

KG: Zbliża się trudny okres dla rodziców jakim są ferie zimowe, podczas których  stają przed dylematem w jaki sposób wypełnić dziecku czas, aby  spędziło go w wartościowy sposób. Wielu rodziców nie ma w tym czasie urlopu.

KB: Pragnąc zadbać o jakość tego czasu i zdrowie dzieci warto jest omówić z dzieckiem plan na najbliższe 2 tygodnie. Wolne dni powinny mieć na celu odpoczynek i zregenerowanie sił do dalszej nauki. Priorytetem jest aby czas ten był urozmaicony i było w nim miejsce na sport, zabawę, spotkania z przyjaciółmi, wycieczki, odwiedzanie nowych miejsc. Propozycji jest wiele. W mieście prowadzone są rozmaite projekty skierowane do dzieci,  funkcjonują świetlice organizujące dodatkowe zajęcia, można zapisać dziecko do klubu sportowego lub na zorganizowany wyjazd  konsultując wcześniej z dzieckiem jakie ma ono oczekiwania i preferencje. Poszerzanie repertuaru możliwych form spędzania czasu wolnego jest konieczne aby dziecko mogło dostrzec, że poza komputerem istnieją jeszcze inne atrakcje.
Ferie mogą być dobrym momentem, żeby pobyć trochę z dzieckiem i nie rozmawiać z nim o szkole. Pracujący rodzice mogą popołudnia i wieczory przeznaczyć na  gry planszowe lub wspólne oglądanie filmów.


Poniżej lista programów kontroli rodzicielskiej (opracowanie Karoliny Van Laere):

Beniamin – blokuje strony niepożądane (np. erotyczne) i te ze słowami – kluczami, które przekierowują do  stron o nieodpowiednich treściach. Przy pomocy programu można stworzyć białą i czarną listę stron, a więc stron do których dziecko będzie miało dostęp i do tych dla niego niedostępnych.

Ochraniacz – blokuje nieodpowiedni czaty i inne aplikacje.

Amadeusz – blokuje nieodpowiednie czaty i inne aplikacje, szczególnie wyczulony jest na ochronę przed pedofilami i sektami. Ma wbudowaną funkcję zapamiętywania i przechowywania korespondencji, komunikatorów i edytorów tekstowych. Wyposażony jest w system czasowych ograniczeń dostępu do komputera, Internetu stosownie do wieku dziecka i dni tygodnia.

Alladyn – bezpieczna przeglądarka dla dzieci, która zawiera przeznaczone dla nich domeny. Program jest wyposażony w listę stron podzieloną tematycznie. Zawiera funkcję ogranicznika czasowego.

System PEGI -    Zapoznaj się z treścią gier, w jakie gra Twoje dziecko (kieruj się oznaczeniami PEGI umieszczonymi na opakowaniu. Możesz skorzystać z wyszukiwarki dostępnej na stronie www.pegi.info.pl).

PEGI (Pan – European Game Information) – to ogólnoeuropejski system klasyfikacji gier opracowany po to, aby chronić dzieci i młodzież przed dostępem do treści nieodpowiednich dla ich wieku. W ramach PEGI stosowanych jest 5 oznaczeń: PEGI3, PEGI 7, PEGI 12, PEGI16, PEGI18. Numery oznaczają kategorie wiekowe.

PEGI 3 gry zawierają treści, co do których nie ma żadnych ograniczeń (bezpieczne dla dziecka)
PEGI 7 gry, które zawierają dźwięki lub sceny, które mogą przestraszyć dziecko,  nie powinny jednak wywrzeć negatywnego wpływu na jego psychikę
PEGI 12 w grze występują elementy przemocy, dopuszczalna jest także nagość i nieliczne wulgaryzmy
PEGI 16 gra zawiera treści, w których występuje przemoc lub aktywność seksualna jak w rzeczywistości
PEGI 18 gra przeznaczona tylko i wyłącznie dla dorosłych

Gdzie szukać pomocy?

Pomoc można znaleźć na stronie helpline.org.pl lub pod adresem mailowym helpline@helpline.org.pl. Można także zadzwonić pod bezpłatny numer 800 100 100. Pomoc można także uzyskać na stronie uzaleznieniabehawioralne.pl

Inne strony:

www.dyzurnet.pl
www.sieciaki.pl
www.safeinternet.pl
www.safeinternet.org

Źródło: Karolina Van Laere, N. Węgrzecka – Giluń,
Fundacja ETOH, uzaleznieniabehawioralne.pl,
materiały szkoleniowe Fundacji 24 GODZINY
zdjęcie: pixabay.com/pl/

Autor: Adrian Stoń